Meša Selimović - Tvrđava lektira

Meša Selimović - Tvrđava

Meša Selimović - Tvrđava

 

Tema - Može se reći da je osnovna tema romana Tvrđava Meše Selimovića univerzalna, jer prikazuje odnos pojedinca i mase. Naravno, kao i ostala dela ovog velikog srpskog pisca, tako je i roman Tvrđava maestralan, pa se jednostavno gubi iz vida univerzalnost ove teme.

 

Mesto i vreme radnje - Radnja romana Tvrđava Meše Selimovića se odvija u 17. veku. A smeštena je u Sarajevo, u muslimansku sredinu i opisuje period nakon bitke u Rusiji 1621. godine.

 

Analiza romana Tvrđava - Kao što smo već rekli, tema ovog romana je odnos pojedinca i mase, koja je u romanu Tvrđava Meše Selimovića obezličena. Čovek je prikazan kao individua, oličen u liku glavnog junaka Ahmeta Šaba. I kako i on sam kaže u jednom trenutku: - Tvrđava je svaki čovjek, svaka zajednica, svaka država, svaka ideologija! objašnjavajući čitaocu time sve.


Ukoliko imate sastav na temu ovog romana, onda je najbolje da vaša analiza krene upravo od ove rečenice, u kojoj je srž čitavog dela.

 

Tvrđava je simbol pojedinca, ali i zajednice u isto vreme. Dalja analiza pokazuje da je svaki pojedinac, odnosno zajednica zatvoren sam u sebe, isto kao i tvrđava. A ako želi da izađe iz tvrđave, mora da napusti svoje zidine, odnosno da se oslobodi okova i da oseti život, koji može da bude i haotičan. Na taj način upravo i dolazi do čovekovog razvitka, stvaraju se različite mogućnosti u njegovom životu, susreće se sa drugim ljudima, upoznaje ih, upada u različite situacije (bilo dobre bilo loše) i razvija se.

 

Kao protivteža svemu negativnom u životu pojedinca, javlja se ljubav. Ljubav je ta sila koja spaja ljude, koja rešava sve, bez obzira na različitosti. Ljubav glavnog junaka Tvrđava Meše Selimovića prema izabranici njegovog srca je ta tanana nit koja ga održava u životu i za koju se čvrsto drži. Jer da nema ljubavi, ne bi bilo ni smisla.

 

Glavni junak lektire Tvrđava Meše Selimovića pokušava da izađe iz "tvrđave" i da pronađe sponu sa drugim ljudima. On veruje da je moguće pronaći zajednički jezik sa svima, bez obzira na različitosti.

 

Iako je radnja romana Tvrđava smeštena u to doba i u takvu sredinu, ona može biti aktuelna u bilo koje vreme. Osnovni činioci radnje su: sukob pojedinca sa društvom u celini, različita iskustva pojedinca, krize, unutrašnji sukobi...

 

Prikazujući život glavnog junaka, Meša Selimović prikazuje nešto što se može dogoditi bilo kome u bilo kom trenutku i u bilo kojoj zemlji.

 

Iako možda ne izgleda tako na prvi pogled, ali pažljiva analiza lektire Tvrđava Meše Selimovića pokazuje da je reč zapravo o filozofskom romanu.

 

Likovi - Analiza svih likova ovog romana je praktično nemoguća, barem na ovaj način. Zato ćemo se pozabaviti prikazom osnovnih karakteristika većine likova ove lektire. A ukoliko imate za domaći sastav na temu lektire Tvrđava Meše Selimovića predlažem vam da se prvo pozabavite analizom celokupnog stvaralaštva Meše Selimovića, pa će vam i analiza njegove Tvrđave biti znatno lakša.

 

Likovi u ovom romanu su izuzetno realno prikazani. U svakome od njih se može naći nešto što se može naći u svakome od nas.

 

Glavni junak lektire Tvrđava Meše Selimovića je Ahmed Šabo, koji pokušava da pronađe svoj životni put. Prisutni su brojni njegovi unutrašnji monolozi, iz kojih čitalac može da nauči mnoge istine o životu. Naravno, ako zna pravilno da ih tumači. Roman prikazuje životni put ovog čoveka, koji shvata koliko je ljubav važna u životu svakoga od nas. Glavni lik je jednostavan, običan čovek, koji je sticajem životnih okolnosti suočen sa mnogim nedaćama. Rat u kome je bio, u dalekoj Rusiji ga je puno izmenio. I sada, kada se vratio kući suočen je sa istom nepravdom kao i ranije, samo je doživljava na drugačiji način. On je sada ozlojeđen, a u duši mu je gorčina koja se nakupila zbog svega proživljenog. Iako analiza glavnog lika pokazuje da se on gnuša vlasti, ipak je svestan da mora živeti u skladu sa zakonima koje ista ta vlast nameće. Zato on pronalazi slamku spasa, a to je ljubav prema voljenoj ženi. I svu svoju snagu crpi upravo iz snage njihove obostrane ljubavi.

 

Tu je i njegova supruga, Tijana koja mu je pravi životni saputnik. Ona se nikada ne ljuti na njega, do u jednoj sceni kada iskazuje ljubomoru, ali ni tada se ne oseća loša emocija ni sa njene ni sa njegove strane. Iako su izuzetno siromašni, njihova uzajamna ljubav daje smisao njihovim životima.

 

Među plejadom likova izdvaja se lik mladog studenta, po imenu Ramiz. U njemu je ovekovečen napredak, čiji on postaje simbol. On je bio od onih ljudi koji je govorio sve što misli, što u mnogim situacijama treba izbegavati, a posebno ako se govori protiv vlasti i države.

 

Mula Ibrahim je takođe prikazan realno, bez ikakvog ulepšavanja. On je bio poslodavac Ahmetov, ali nakon čuvekog sijela mora da ga otpusti, jer se boji da će ga linčovati i da neće preživeti u čaršiji. Pa iako mu pomaže kasnije kako zna i ume, Mula Ibrahim ipak nema hrabrosti da se suprotstavi mada je itekako svestan da čini nepravdu. Ali sve to čini iz kukavičluka.

 

Verujem da i sami znate da prepričano delo nikada ne može biti isto kao kada ga pročitate. Zato ćemo samo dati osnovne naznake o lektiri Tvrđava Meše Selimovića sa nadom da ćete ipak jednog dana i pročitati ovo maestralno delo srpske književnosti. Mada, činjenica je da je u vašem uzrastu gotovo nemoguće shvatiti roman na pravi način, a vi vrlo često imate sastav na temu lektire Tvrđava Meše Selimovića. Da bismo vam olakšali, pogledajte prepičano u kratkim crtama. Možda vas i zainteresuje, pa poželite da ga zaista i pročitate.

 

Dakle, radnja romana Tvrđava počinje pričom o glavnom junaku, koji nakon povratka iz rata započinje novi život. Opaka bolest mu je odnela čitavu porodicu i on je sada sam. Ubrzo odlučuje da oženi Tijanu, devojku koju je ponovo sreo kada se vratio iz rata. Ahmet Šabo počinje da radi kod Mule Ibrahima, dobrog čoveka, ali plašljivog koga je spasao u ratu.

 

Kasnije, njih dvoje očekuju prinovu. Ali, Ahmet odlazi na sijelo koje se održava kod hadži Duhotine. Sijelu prisustvuju ljudi od uticaja i Ahmet se nada da će dobiti bolju službu. Međutim, Džemal Zafranije ga izaziva i Ahmet kaže svašta što ne bi trebalo da kaže. Iako je to bila istina, nikome se nije dopalo. Iste noći, glavnog junaka romana Tvrđava Meše Selimovića pretuku, a kući ga prebijenog dovodi Mahmut Neretljak.

 

Ubrzo biva otpušten iz službe, jer se Mula Ibrahim plaši i za svoj položaj. Nakon toga Ahmet traži novi posao, ali mu to ne polazi za rukom, jer niko ne želi da primi u službu nakon sijela.

 

Ipak, Mula Ibrahim mu pomaže tako što moli brata serdara Avdage, Muharem agu da primi u službu Ahmetovu ženu Tijanu. Taj isti serdar Avdaga progoni Ahmeta sve dok ga ne ubiju.

 

Tijana je izgubila bebu, a Ahmet je uz nju. Tu se vidi snaga njihove ljubavi.

 

Pojavljuje se i Ramiz, student koji govori ljudima ono što, prema mišljenju mnogih ne bi trebalo. Njega ubrzo zatvaraju u tvrđavu, ali Šehaga želi da ga spase, jer je izgubio svog sina. Zato zove Ahmeta i Osmana Vuka da mu pomognu, kako bi oteli Ramiza iz tvrđave. Nakon što su ga oteli, Avdaga ispituje i Ahmeta i Mahmuta.

 

Zatim Avdagu ubijaju, a Ahmet odlazi na put sa Šehagom i Osmah Vukom. Odlaze u Venedik gde se Šehaga seća svog sina. On želi da se osveti za smrt sina, ali ga ipak neko otruje i Šehaga umire.

 

Tijana ponovo očekuje dete. Mula Ibrahim im nalazi stan i službu. Tako se krug na neki način zatvara, a roman završava.

 

Citati iz romana Tvrđava, Meša Selimović

 

Želeći da izbegnem one citate iz romana Tvrđava Meše Selimovića za koje ste sigurno puno puta čuli, pokušala sam da izdvojim one koji se baš i ne sreću tako često.

 

Nadam se da će vam neki od njih biti od koristi kako za shvatanje života, tako i ukoliko imate sastav na temu lektire Tvrđava. Jer možete vrlo lepo ukombinovati neki od navedenih citata u sastav.

 

... tajna se duže pamti nego jasna istina.

 

... kako ljudi lako pristaju da se pusti tuđa krv.


... ono što se ne može objasniti samome sebi, treba govoriti drugome. Sebe možeš obmanuti nekim dijelom slike koji se nametne, teško izrecivim osjećajem, jer se skriva pred mukom saznavanja i bježi u omaglicu, u opijenost koja ne traži smisao. Drugome je neopodna tačna riječ, zato je i tražiš, osjećaš da je negde u tebi, i loviš je, nju ili njenu senku, prepoznaješ je na tuđem licu, u tuđem pogledu, kad počne da shvata.

 

- Najveća mudrost u životu je da čovjek pronađe pravu ludost.
- Sve više sam s njom, i kad sam sam.
- Ni haljinu ne valja krpiti, a kamoli ljubav.
- Ako bismo otpatili svačiju nesreću, šta bi bilo od nas?
- Ali ponekad, ne tako često, kad mi se zgadi laž, onda govorim istinu. Crno je, u teškom vremenu živimo, a živimo jadno i sramotno. Utjeha je samo što će oni koji budu posle nas živjeli, preturiti preko glave još teža vremena, i pominjati naše dane kao srećne.

- Hiljadu nečijih srećnih časaka biće kao ovaj, ali ovaj nikada više. Hiljadu tuđih ljubavi biće kao ova, ali ova nikad više.


... nije teško kad biju, teško je kad čekaš. Gledaš i čekaš, pa boli unaprijed. Boli i posle, ali je to lakše.


- Pretvorio sam se u čovjeka koji moli, a to je poslednje biće na zemlji. Ispod toga nema ništa.

- Vatra je besmislena i uništavajuća, kao i mržnja.
- Riječi su otrov, od njih počinje svako zlo.
- Čarolija ljubavi vraća izgubljeno.
- Volim ljude, ali ne znam šta ću s njima.
- Čovjek može povjerovati u šta god hoće.
- Svako nosi ponešto na duši.
- Ništa ne mogu učiniti, ali mislim. Toliko mogu.
- Svakome ću priznati pravo da me prevari, osim prijatelju.

- Priča o životu: ako se tužimo kako nam je teško, klonućemo; ako kažemo životu: izdržaću, nećeš me slomiti, muka postaje lakša.
- Ne vrijedi se, vala ni bojati. Nije lako ne bojati se, ali ne vrijedi. Prođe čovjeku život u strahu, pa kao da nije ni živio. Šta će mu onda i život. Ljubav je ipak jača od svega.

- Žena više voli nežnu riječ, makar bila i glupa, nego pametnu, ako je gruba.

 

Meša Selimović - Tvrđava - verzija 2

__________________________________

 

Mehmed Meša Selimović rođen je 26. aprila 1910. godine u Tuzli. U rodnom gradu završio je osnovnu školu i gimnaziju. 1930. godine upisao se na studijsku grupu srpskohrvatski jezik i jugoslovenska knjizevnost Filozofskog fakulteta u Beogradu. Diplomirao je 1934. godine, a od 1935. do 1941. godine radi kao profesor Građanske škole, a potom je (1936) postavljen za suplenta u Realnoj gimnaziji u Tuzli. Prve dvije godine rata zivi u Tuzli, gdje ga hapse zbog saradnje sa NOP-om, a u maju 1943. godine prelazi na oslobođenu teritoriju, postaje član KPJ i član Agitprop-a za istočnu Bosnu, potom je politički komesar Tuzlanskog odreda, a 1944. godine prelazi u Beograd i obavlja značajne političke i kulturne funkcije.

Od 1947. godine živi u Sarajevu i radi kao profesor Više pedagoške škole, docent Filozofskog fakulteta, umjetnički direktor "Bosna-filma", direktor drame Narodnog pozorišta, glavni urednik IP "Izdavačko Preduzeće Svjetlost". 1971. godine penzioniran je i seli u Beograd. Bio je redovni član Srpske akademije nauka i umjetnosti. Biran je za predsjednika Saveza književnika Jugoslavije, bio je počasni doktor Sarajevskog univerziteta (1971), redovni član ANUBiH i SANU. Dobitnik je brojnih nagrada od kojih su najznačajnije NIN-ova nagrada (1967), GORANOVA nagrada (1967), Njegoševa nagrada (1967), potom Dvadesetsedmojulska SRBiH, nagrada AVNOJ-a, it... Umro je 11. jula 1982. godine u Beogradu.

 

U svojim romanima Meša Selimović se poziva na Dostojevskog i opštu književnost modernizma 20. Stoljeća. Međutim, svojim posebnim stilom pisanja, Meša Selimović je izgradio poseban stil koji se ne može svrstati niti u jednu kategoriju, stoga uistinu možemo govoriti o posebnim Mešinim romanima. Mešini najpoznatiji romani su Derviš i smrt i Tvrđava, prvi roman piše životnim stilom, u kojemu se miješaju introspekcija, mudrosni sudovi o životu i ljudska drama derviškog šejha Nurudina, ostvarenje je univerzalne vrijednosti koje je privuklo pažnju strane čitalačke publike, dijelom i zbog upravo magnetičnog spoja egzistencijalne drame i opojne rezignacije kojom zrači islamsko-orijentalni milje. Ovim dijelom on nije nastojati prikazati derviški život, sufizam, islamsku mistiku, već je naprotiv imao za cilj da općeljudske dileme i muke postavi u bosansko-islamski kontekst i smjesti "univerzalno u lokalno".

 

Pored djela Derviš i smrt, Meša Selimović  je napisao Za i protiv Vuka, Tvrđava, Ostrvo, Krug, Sjećanja...

 

Meša Selimović - Derviš i smrt

Meša Selimović - Derviš i smrt - Interpretacija

Meša Selimović - Kako je nastao roman Derviš i smrt

Meša Selimović - Mudre misli

loading...
4 glasova
Koristilo vam je ovo prepričavanje? Kliknite like
ili podelite sa prijateljima

Postavite ovu prepričanu lektiru na Vaš sajt ili forum

Link
Za web stranicu
Za forum
Nazad Meša Selimović - Tvrđava

Najbolji citati

Najpopularnije lektire RSS

Ivo Andrić - Prokleta avlija

Ivo Andrić - Prokleta avlija   Vrsta djela - romanVrijeme radnje - neodređeno, turska okupacijaMjesto radnje - turski zatvorTema djela - život zatvorenika… >

William Shakespeare - Hamlet

William Shakespeare - Hamlet Viljem Šekspir - Hamlet   Jedne večeri na straži dogodilo se nešto neobično, Horaciju, Marcelu i Bernandu se ukazao… >

Dobrica Ćosić - Koreni

Dobrica Ćosić - Koreni   Koreni su drugi roman Dobrice Ćosića. Objavljen je 1954. godine. Roman Koreni je tematski slojevit, moderan i po tematici… >

Meša Selimović - Derviš i smrt

Meša Selimović - Derviš i smrt   Ovo je priča o pokušajima derviša Ahmeda Nurudina, šejha mevlevijskog reda, za vrijeme Otomanske vladavine u… >

Johann Wolfgang Goethe - Patnje mladog Werthera

Johann Wolfgang Goethe - Patnje mladog Werthera Johan Volfgang Gete - Patnje mladog Werthera   Mladi pravnik Werther dolazi u gradić u koji ga je poslala… >

Lektire na društvenim mrežama

Lajkuj Lektire.me na Facebook-u